Przeszkody małżeńskie to okoliczności, które zgodnie z prawem uniemożliwiają zawarcie małżeństwa. Przed ślubem cywilnym narzeczeni składają zapewnienie, że nie wiedzą o istnieniu takich przeszkód, a przed ślubem kościelnym ksiądz sprawdza je podczas spisywania protokołu. Większość par nie musi się nimi martwić, ale warto je znać. Podpowiadamy, czym są. To ogólne informacje – w konkretnej sprawie warto zasięgnąć porady w urzędzie lub parafii.
Przeszkody w prawie cywilnym
- brak wymaganego wieku,
- całkowite ubezwłasnowolnienie,
- choroba psychiczna lub niedorozwój umysłowy,
- pozostawanie w innym związku małżeńskim,
- pokrewieństwo w linii prostej i między rodzeństwem,
- powinowactwo w linii prostej,
- stosunek przysposobienia.
Więcej przeczytacie w artykule o formalnościach przed ślubem.
Wiek
Co do zasady małżeństwo może zawrzeć osoba pełnoletnia. Wyjątkowo sąd może zezwolić na ślub kobiecie, która ukończyła szesnaście lat, gdy przemawiają za tym ważne powody i małżeństwo będzie zgodne z dobrem rodziny. Więcej przeczytacie w artykule o ślubie przed 18. rokiem życia.
Zgoda sądu
Przy niektórych przeszkodach sąd może wyrazić zgodę na ślub z ważnych powodów – na przykład w przypadku choroby psychicznej, gdy stan zdrowia nie zagraża małżeństwu ani zdrowiu przyszłego potomstwa, czy przy powinowactwie. Innych przeszkód, jak pozostawanie w małżeństwie czy bliskie pokrewieństwo, nie można uchylić.
Inne małżeństwo
Nie można zawrzeć nowego małżeństwa, pozostając w poprzednim. Osoba rozwiedziona lub owdowiała może wziąć ślub cywilny po przedstawieniu odpowiednich dokumentów. Więcej przeczytacie w artykułach o ponownym ślubie po rozwodzie i ślubie wdowy lub wdowca.
Przeszkody kościelne
Prawo kanoniczne zna własne przeszkody, między innymi: istniejący węzeł małżeński, różność religii, święcenia kapłańskie, śluby zakonne i pokrewieństwo w linii bocznej do określonego stopnia, na przykład między kuzynami. Część z nich może zostać uchylona dyspensą. Więcej przeczytacie w artykule o dyspensie do ślubu.
Dyspensa
Dyspensa to zwolnienie z przeszkody kościelnej udzielane przez biskupa. Prosi się o nią za pośrednictwem proboszcza, na przykład przy ślubie z osobą nieochrzczoną. Nie wszystkie przeszkody mogą być uchylone. Więcej przeczytacie w artykule o ślubie z osobą niewierzącą.
Zapewnienie w urzędzie
Przed ślubem cywilnym narzeczeni składają w urzędzie zapewnienie, że nie wiedzą o przeszkodach. Podanie nieprawdy w takim zapewnieniu może mieć poważne konsekwencje. Przy ślubie konkordatowym urząd wydaje zaświadczenie o braku przeszkód dla parafii. Więcej przeczytacie w artykule o zaświadczeniu z urzędu.
Ślub za granicą
Przy ślubie za granicą obywatel Polski może potrzebować zaświadczenia o zdolności prawnej do zawarcia małżeństwa, potwierdzającego brak przeszkód. Więcej przeczytacie w artykule o zaświadczeniu o zdolności prawnej.
Skutki przeszkody
Małżeństwo zawarte mimo przeszkody może zostać unieważnione przez sąd. Dlatego tak ważne jest rzetelne złożenie zapewnienia przed ślubem. Więcej przeczytacie w artykule o unieważnieniu małżeństwa.
Najczęstsze pytania
Jakie są przeszkody małżeńskie w Polsce?
Brak wieku, ubezwłasnowolnienie, choroba psychiczna, inne małżeństwo, bliskie pokrewieństwo, powinowactwo w linii prostej i przysposobienie.
Czy sąd może zezwolić na ślub mimo przeszkody?
Przy niektórych przeszkodach tak, z ważnych powodów – innych, jak bigamia, nie da się uchylić.
Czym jest dyspensa do ślubu?
To zwolnienie z przeszkody kościelnej udzielane przez biskupa za pośrednictwem proboszcza.