Dyspensa to w prawie kościelnym zwolnienie z obowiązku lub z przeszkody, która w zwykłej sytuacji uniemożliwiałaby ślub kościelny. Pary słyszą o niej najczęściej przy ślubie z osobą nieochrzczoną albo przy szczególnych okolicznościach, na przykład pokrewieństwie. Brzmi to skomplikowanie, ale zazwyczaj wszystkim zajmuje się parafia, a narzeczeni muszą jedynie dostarczyć dokumenty. Poniżej przedstawiamy ogólne zasady.
Kiedy dyspensa jest potrzebna
- ślub z osobą nieochrzczoną – tak zwana różność religii,
- pokrewieństwo lub powinowactwo w określonym stopniu,
- wiek – gdy jedno z narzeczonych nie osiągnęło wymaganego wieku,
- zwolnienie z zapowiedzi – gdy nie ma czasu na ich ogłoszenie.
To nie jest pełna lista. W każdej nietypowej sytuacji zapytajcie księdza podczas spisywania protokołu przedślubnego. Zobacz protokół przedślubny.
Dyspensa a zezwolenie na małżeństwo mieszane
Przy ślubie katolika z osobą ochrzczoną w innym Kościele chrześcijańskim mówi się zwykle nie o dyspensie, ale o zezwoleniu na małżeństwo mieszane. Przy ślubie z osobą nieochrzczoną potrzebna jest dyspensa. W obu przypadkach strona katolicka składa zwykle zobowiązania dotyczące wiary i wychowania dzieci, a druga strona jest o nich informowana. Więcej w tekście ślub mieszany.
Kto wydaje dyspensę
Dyspensę wydaje zwykle kuria diecezjalna na wniosek parafii. Niektórych dyspens może udzielić proboszcz, inne zastrzeżone są dla wyższej władzy kościelnej. Narzeczeni nie muszą sami jeździć do kurii – parafia przesyła dokumenty i informuje o decyzji. Warto jednak zgłosić się z wyprzedzeniem, bo procedura może potrwać kilka tygodni.
Dyspensa od zapowiedzi
Zapowiedzi ogłasza się w parafiach narzeczonych przed ślubem. Gdy brakuje na to czasu albo istnieją inne ważne powody, proboszcz może wystąpić o zwolnienie z zapowiedzi. Zdarza się to na przykład przy ślubie organizowanym w krótkim terminie. Zobacz zapowiedzi i ślub w 3 miesiące.
Jak się przygotować
Zgłoście się do parafii co najmniej kilka miesięcy przed ślubem i od razu powiedzcie o sytuacji, która może wymagać dyspensy. Przygotujcie dokumenty: świadectwa chrztu, dokumenty tożsamości i inne, o które poprosi ksiądz. Zapytajcie, ile trwa procedura w waszej diecezji. Zobacz dokumenty do ślubu kościelnego i formalności przed ślubem.
Najczęstsze pytania
Czy dyspensę trzeba załatwiać samodzielnie w kurii?
Zwykle nie. Wniosek składa parafia, a narzeczeni dostarczają dokumenty.
Ile trwa uzyskanie dyspensy?
Zwykle od kilku dni do kilku tygodni. Zapytajcie w parafii o czas w waszej diecezji.
Czy dyspensa jest potrzebna przy ślubie z niewierzącym?
Przy ślubie z osobą nieochrzczoną tak. Przy ślubie z ochrzczonym niekatolikiem potrzebne jest zezwolenie.