Z chwilą zawarcia małżeństwa zmienia się Wasza sytuacja prawna. Prawa i obowiązki małżonków określa przede wszystkim Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Warto je znać, bo dotyczą codziennych spraw: mieszkania, pieniędzy, decyzji i odpowiedzialności za długi. Poniżej omawiamy je ogólnie – nie zastępuje to porady prawnej.
Równe prawa i obowiązki
Małżonkowie mają w małżeństwie równe prawa i obowiązki. Są zobowiązani do wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą założyli.
Wspólne decyzje
O istotnych sprawach rodziny małżonkowie rozstrzygają wspólnie. Gdy nie mogą dojść do porozumienia, każde z nich może zwrócić się o rozstrzygnięcie do sądu – w praktyce zdarza się to rzadko.
Utrzymanie rodziny
Każde z małżonków ma obowiązek przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny według swoich sił, możliwości zarobkowych i majątkowych. Ten obowiązek można wypełniać także przez osobiste starania o wychowanie dzieci i pracę w domu – praca w domu jest traktowana jako równorzędny wkład.
Mieszkanie
Jeśli jedno z małżonków ma prawo do mieszkania, drugie jest uprawnione do korzystania z niego w celu zaspokojenia potrzeb rodziny – nawet gdy mieszkanie należy tylko do jednego z Was.
Odpowiedzialność za zobowiązania
Za zobowiązania zaciągnięte przez jedno z małżonków w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny odpowiadają oboje solidarnie. Dotyczy to np. codziennych zakupów czy rachunków za mieszkanie. Przy większych zobowiązaniach znaczenie ma ustrój majątkowy i zgoda drugiego małżonka.
Majątek: po ślubie powstaje wspólność majątkowa, chyba że zawarliście intercyzę. Co należy do majątku wspólnego, a co osobistego, wyjaśniamy w artykułach wspólność majątkowa małżeńska i intercyza.
Reprezentowanie się nawzajem
Gdy jedno z małżonków ma przemijającą przeszkodę, np. chorobę lub wyjazd, a nie ustanowiło pełnomocnika, drugie może za nie działać w sprawach zwykłego zarządu. Może np. odebrać przeznaczone dla niego wynagrodzenie, chyba że małżonek się temu sprzeciwi.
Alimenty
Między małżonkami istnieje obowiązek wzajemnej pomocy, który w określonych sytuacjach może oznaczać obowiązek alimentacyjny – także po rozwodzie, na zasadach przewidzianych w przepisach.
Dziedziczenie
Małżonek należy do najbliższych spadkobierców ustawowych i może dziedziczyć razem z dziećmi lub rodzicami zmarłego. Szczegóły w tekście dziedziczenie po ślubie.
Nazwisko i dzieci
Każde z małżonków decyduje o swoim nazwisku po ślubie, a o nazwisku dzieci – wspólnie. Zobacz zmiana nazwiska po ślubie i nazwisko dzieci w małżeństwie.
Sprawy podatkowe
Małżonkowie mogą w określonych sytuacjach rozliczać się wspólnie z podatku dochodowego. Zobacz wspólne rozliczenie PIT małżonków.
Najczęstsze pytania
Czy małżonek odpowiada za długi współmałżonka sprzed ślubu?
Co do zasady nie swoim majątkiem osobistym. Wierzyciel może jednak dochodzić zaspokojenia z określonych składników majątku dłużnika.
Czy małżonek może zdecydować o sprzedaży wspólnego mieszkania sam?
Nie. Zbycie nieruchomości należącej do majątku wspólnego wymaga zgody drugiego małżonka.