Rozmowa o dziedziczeniu tuż po ślubie może wydawać się nie na miejscu, ale warto znać podstawy. Dziedziczenie małżonków reguluje Kodeks cywilny, a ślub sprawia, że stajecie się dla siebie najbliższymi spadkobiercami. Tekst ma charakter informacyjny – w konkretnej sprawie warto zapytać notariusza.
Majątek wspólny po śmierci małżonka
Gdy jedno z małżonków umiera, wspólność majątkowa ustaje. Połowa majątku wspólnego co do zasady przypada żyjącemu małżonkowi z racji wspólności, a do spadku wchodzi tylko druga połowa oraz majątek osobisty zmarłego. Zasady wspólności opisujemy w artykule wspólność majątkowa małżeńska.
Dziedziczenie ustawowe
Jeśli zmarły nie zostawił testamentu, dziedziczenie odbywa się według ustawy:
- z dziećmi – małżonek dziedziczy razem z dziećmi zmarłego w częściach równych, ale jego udział nie może być mniejszy niż jedna czwarta spadku,
- bez dzieci – małżonek dziedziczy razem z rodzicami zmarłego, a jego udział wynosi połowę spadku,
- w dalszej kolejności przepisy przewidują udział rodzeństwa zmarłego, a gdy nie ma krewnych z tej grupy – cały spadek może przypaść małżonkowi.
Testament
Testament pozwala inaczej rozdysponować majątek. Najprostsze formy to:
- testament własnoręczny – napisany w całości odręcznie i podpisany, najlepiej z datą,
- testament notarialny – sporządzony u notariusza, najbezpieczniejszy, bo trudniej go podważyć lub zgubić.
Testament warto spisać szczególnie wtedy, gdy macie dzieci z poprzednich związków, prowadzicie firmę albo żyjecie w rozdzielności majątkowej.
Zachowek
Najbliżsi, w tym małżonek, którzy zostali pominięci w testamencie, mogą żądać zachowku. To zwykle połowa wartości udziału, który przypadłby im przy dziedziczeniu ustawowym, a w niektórych sytuacjach dwie trzecie. Pozbawić prawa do zachowku można tylko w wydziedziczeniu, z przyczyn wskazanych w przepisach.
Konto w banku: warto złożyć w banku dyspozycję wkładem na wypadek śmierci. Pozwala ona wypłacić wskazanej osobie, np. małżonkowi, środki do określonej kwoty bez czekania na postępowanie spadkowe.
Rozdzielność majątkowa a dziedziczenie
Intercyza nie pozbawia małżonka prawa do dziedziczenia. Zmienia tylko to, co wchodzi do spadku – przy rozdzielności nie ma majątku wspólnego do podziału. Więcej w tekście intercyza.
Ubezpieczenie na życie
Świadczenie z polisy na życie wypłaca się osobie uposażonej, a nie spadkobiercom według ustawy. Po ślubie sprawdźcie, kogo wskazaliście jako uposażonego. Lista innych spraw do załatwienia jest w artykule co zgłosić po ślubie.
Najczęstsze pytania
Czy po ślubie trzeba spisać testament?
Nie jest to obowiązek, ale w wielu sytuacjach daje spokój i chroni bliskich przed sporami.
Czy rozwód wyklucza dziedziczenie?
Tak, po prawomocnym rozwodzie były małżonek nie dziedziczy z ustawy.