Wesele cieszyńskie to tradycja Śląska Cieszyńskiego – regionu na pograniczu Polski i Czech, u stóp Beskidów. Ta ziemia ma własną gwarę, piękne stroje, muzykę i zwyczaje, które w wielu rodzinach przetrwały do dziś. Wesele było tu wielkim świętem całej wsi. Podpowiadamy, jakie zwyczaje były najważniejsze i jak nawiązać do nich na współczesnym weselu.
Region i jego tradycje
Śląsk Cieszyński obejmuje okolice Cieszyna, Skoczowa, Ustronia i Wisły. To region, w którym spotykały się wpływy polskie, czeskie i niemieckie, a obok katolików żyło wielu ewangelików. Każda wieś miała swoje odmiany zwyczajów. Regionalne muzea i zespoły regionalne chętnie dzielą się wiedzą o dawnych weselach. Zobaczcie wesele śląskie i wesele regionalne.
Strój cieszyński
Strój cieszyński należy do najbogatszych strojów ludowych w Polsce. Kobiety noszą aksamitny gorset nazywany żywotkiem, białą bluzkę, szeroką spódnicę z fartuchem i srebrną biżuterię. Mężatki przykrywały włosy czepcem. Panna młoda może nawiązać do tego stroju w dodatkach, a para – założyć strój regionalny na sesję. Przeczytajcie o weselu ludowym.
Zapraszanie gości
Dawniej gości zapraszał specjalny posłaniec albo sama para młoda, chodząc od domu do domu z wierszowanym zaproszeniem. Starosta i drużbowie pilnowali porządku wesela. Dziś można nawiązać do tej tradycji, wręczając zaproszenia osobiście starszym krewnym. Przeczytajcie o wręczaniu zaproszeń i o staroście weselnym.
Muzyka i przyśpiewki
Na weselach grała kapela ze skrzypcami, basami i małym akordeonem typowym dla tego regionu. Goście śpiewali przyśpiewki w gwarze, często żartobliwe i pełne aluzji do pary młodej. Regionalne zespoły folklorystyczne mogą zagrać i zaśpiewać na współczesnym weselu. Przeczytajcie o przyśpiewkach weselnych i o wyborze kapeli.
Oczepiny
Oczepiny były najważniejszym momentem wesela – panna młoda zdejmowała wianek, a starsze kobiety zakładały jej czepiec. Towarzyszyły temu wzruszające pieśni o pożegnaniu panieństwa. Dziś oczepiny bywają zabawą, ale można przywrócić im część dawnej symboliki. Przeczytajcie o tradycji oczepin.
Kołocz dla sąsiadów
Na Śląsku Cieszyńskim, jak w całym regionie śląskim, wesele nie mogło się obyć bez kołocza – drożdżowego ciasta z serem, makiem albo jabłkami. Kołocz rozdawano gościom i posyłano sąsiadom, którzy nie byli na weselu. To piękny zwyczaj dzielenia się radością. Przeczytajcie o kołaczu weselnym.
Kuchnia
Na stołach pojawiały się rosół, pieczone mięsa, kapusta, kluski i domowe wędliny. Do tego ciasta pieczone przez kobiety z całej rodziny. Dzisiejsze menu może nawiązać do tych smaków obok klasycznych dań weselnych. Przeczytajcie o kuchni regionalnej na weselu.
Jak nawiązać do tradycji
Nie trzeba organizować skansenowego wesela. Wystarczy kilka elementów: kapela regionalna przy powitaniu, kołocz w pudełkach dla gości, strój regionalny na sesji, przyśpiewki przy oczepinach. Takie akcenty pokazują szacunek dla korzeni i wzruszają starszych gości. Przeczytajcie o pudełkach na ciasto weselne.
Najczęstsze pytania
Czym wyróżnia się wesele cieszyńskie?
Bogatym strojem, kapelą regionalną, przyśpiewkami w gwarze i kołoczem dla sąsiadów.
Jak wygląda strój cieszyński?
Kobiety noszą aksamitny żywotek, białą bluzkę, szeroką spódnicę z fartuchem i srebrną biżuterię.
Jak nawiązać do tradycji cieszyńskich?
Kapelą regionalną, kołoczem dla gości, strojem na sesji i przyśpiewkami przy oczepinach.