Starosta weselny był niegdyś najważniejszą osobą na weselu zaraz po parze młodej i rodzicach. To on prowadził cały obrzęd, przemawiał w imieniu rodzin, pilnował porządku i dbał o to, by zabawa trwała w dobrym nastroju. Dziś jego rolę przejmują wodzireje i DJ-e, ale funkcja starosty powoli wraca, zwłaszcza na weselach z tradycyjnym charakterem. Podpowiadamy, kim był i jak go przywrócić.
Kim był starosta
Starostą zostawał zwykle żonaty mężczyzna, szanowany we wsi, z darem wymowy i poczuciem humoru. Często był to krewny pana młodego lub znajomy rodziny. Towarzyszyła mu starościna, która dbała o kobiecą część obrzędów. Starosta nosił laskę lub szarfę, a jego słowo na weselu było ostateczne.
Obowiązki starosty
- prowadzenie orszaku do kościoła i z powrotem,
- wygłaszanie oracji przy błogosławieństwie i powitaniu,
- wznoszenie toastów i dbanie o gości,
- pilnowanie kolejności obrzędów,
- łagodzenie sporów i dbanie o dobry nastrój.
Przeczytajcie o błogosławieństwie rodziców i o orszaku weselnym.
Oracje
Najbardziej znaną częścią pracy starosty były oracje – rymowane, często żartobliwe przemowy wygłaszane w ważnych momentach wesela. Starosta przemawiał przy błogosławieństwie, wyjeździe do kościoła, powitaniu chlebem i solą czy przy podziale korowaja. Oracje były przekazywane z pokolenia na pokolenie. Przeczytajcie o powitaniu chlebem i solą.
Starościna
Starościna, zwykle żona starosty, prowadziła kobiece obrzędy: rozpleciny, oczepiny i przystrajanie pary. Pomagała pannie młodej, śpiewała pieśni i dbała o to, by druhny wiedziały, co robić. Przeczytajcie o tradycji oczepin i o rozplecinach.
Starosta a wodzirej
Wodzirej to współczesny następca starosty, ale z inną rolą. Wodzirej prowadzi zabawy, konkursy i program wesela, często jako zawodowiec. Starosta był członkiem rodziny lub społeczności i reprezentował rodziny pary. Dziś obie funkcje mogą się uzupełniać. Przeczytajcie o wodzireju na weselu.
Starosta dziś
Jeśli w rodzinie jest ktoś z darem wymowy – wujek, chrzestny czy starszy kuzyn – możecie poprosić go o pełnienie roli starosty. Może powitać gości, wygłosić krótką przemowę przy błogosławieństwie, poprowadzić toasty i pilnować harmonogramu. To piękny sposób na nawiązanie do tradycji i wyróżnienie bliskiej osoby. Przeczytajcie o toaście weselnym.
Jak przygotować starostę
Ustalcie razem, w których momentach będzie przemawiał i jak długo. Dajcie mu harmonogram dnia i listę ważnych osób, które powinien wspomnieć. Przemowy mogą być rymowane jak dawne oracje albo zwyczajne, ale serdeczne. Poproście, by uzgodnił swoje wystąpienia z zespołem lub DJ-em. Przeczytajcie o harmonogramie dnia ślubu.
Wesela regionalne
Starosta odgrywał ważną rolę na weselach w całej Polsce, choć jego obowiązki różniły się w zależności od regionu. Na weselach góralskich, kurpiowskich czy krakowskich jego funkcja bywała szczególnie rozbudowana. Przeczytajcie o weselu krakowskim i o weselach regionalnych.
Najczęstsze pytania
Kim był starosta weselny?
Szanowanym mężczyzną, który prowadził dawne wesele, przemawiał i pilnował porządku.
Czym różni się starosta od wodzireja?
Starosta reprezentował rodziny i prowadził obrzędy, wodzirej prowadzi zabawy i program.
Kto może być starostą na współczesnym weselu?
Wujek, chrzestny albo inny krewny z darem wymowy.