Białoruskie tradycje weselne wyrosły z dawnej, słowiańskiej kultury wiejskiej i mają wiele wspólnego ze zwyczajami polskiego Podlasia, Ukrainy i Litwy. Wesele na Białorusi przez wieki było wielodniowym świętem pełnym pieśni, obrzędów i symboli. Wiele z nich wciąż żyje w rodzinach, zwłaszcza na wsi. Opowiadamy o najciekawszych białoruskich zwyczajach weselnych.
Swaty i zaręczyny
Dawniej do domu dziewczyny przychodzili swatowie, którzy w przenośnych słowach prosili o jej rękę, opowiadając na przykład o kupcu szukającym jałówki. Jeśli rodzina się zgadzała, odbywały się zaręczyny, podczas których ustalano termin ślubu i posag. Młodzi wymieniali się prezentami, a rodziny wspólnie biesiadowały. Swaty i zaręczyny były pierwszym krokiem do wesela. Przeczytajcie o zmówinach.
Wieczór dziewczęcy z wiankiem
W przeddzień ślubu przyjaciółki panny młodej spotykały się w jej domu na wieczorze dziewczęcym. Śpiewały smutne pieśni o pożegnaniu z panieństwem i plotły wianek, który panna młoda zakładała do ślubu. Wieczór był pełen wzruszeń, bo panna młoda opuszczała rodzinny dom. Taki zwyczaj przypomina polski wieczór panieński w dawnej formie. Przeczytajcie o wiankach panny młodej.
Karawaj
Najważniejszym weselnym pieczywem jest karawaj, czyli okrągły, bogato zdobiony chleb z ciasta drożdżowego, ozdobiony ptaszkami, kwiatami i szyszkami z ciasta. Pieczenie karawaju było obrzędem, w którym uczestniczyły zamężne kobiety śpiewające specjalne pieśni. Karawaj dzielono na końcu wesela między gości jako symbol dostatku i wspólnoty. Podobny zwyczaj znany jest na Podlasiu i Ukrainie. Do jego pieczenia wybierano kobiety szczęśliwe w małżeństwie, by przekazały parze swoją radość. Przeczytajcie o korowaju weselnym.
Haftowane ręczniki
Ręcznie haftowane ręczniki z czerwonymi wzorami towarzyszyły wszystkim etapom wesela. Przewiązywano nimi swatów i drużbów, wycierano nimi ikony i stawiano na nich parę młodą podczas ślubu. Hafty miały chronić przed złem i zapewnić szczęście. Wiele rodzin przechowuje takie ręczniki jako pamiątki po babciach. Przeczytajcie o ceremonii wiązania rąk.
Rozplatanie warkocza
Symbolicznym momentem było rozplatanie warkocza panny młodej, które oznaczało koniec panieństwa. Po ślubie kobiety nakładały jej chustę lub czepiec mężatki, śpiewając przy tym pieśni. Obrzęd przypomina polskie oczepiny i rozpleciny. Był wzruszający, bo panna młoda żegnała się z dziewczęcym życiem. Przeczytajcie o rozplecinach.
Wspólne korzenie z Podlasiem
Wiele białoruskich zwyczajów przetrwało także na polskim Podlasiu, gdzie mieszka mniejszość białoruska, a wesela łączą tradycje prawosławne i katolickie. Pieśni weselne, karawaj i haftowane ręczniki pojawiają się tam do dziś. Para z Podlasia może nawiązać do tych zwyczajów, podkreślając wielokulturowe korzenie regionu. Warto zapytać dziadków o dawne obrzędy. Przeczytajcie o weselu podlaskim.
Najczęstsze pytania
Czym jest karawaj?
To okrągły, bogato zdobiony chleb weselny dzielony między gości.
Po co na weselu haftowane ręczniki?
Przewiązywano nimi swatów i drużbów, a ich hafty miały przynieść szczęście.
Co oznaczało rozplatanie warkocza?
Koniec panieństwa i przejście do grona mężatek.