Zmówiny to dawny polski zwyczaj, który poprzedzał wesele. Była to rozmowa między rodzinami narzeczonych, podczas której ustalano, czy do ślubu dojdzie i na jakich warunkach. Dziś, gdy decyzję o małżeństwie podejmuje sama para, zmówiny mają zupełnie inny charakter. Wiele rodzin wraca do nich jednak jako do okazji, by obie strony się poznały. Opowiadamy, jak to wyglądało i jak można to dziś przenieść na współczesny grunt.
Rola swata
Dawniej kawaler nie przychodził sam. Wysyłał swata – szanowanego mężczyznę z rodziny lub wsi, który znał obyczaje i potrafił prowadzić rozmowę. Swat przychodził do domu dziewczyny z wódką. Jeśli rodzina przyjęła poczęstunek i wypiła z nim, oznaczało to zgodę. Odmowa była wyrażana na różne, często symboliczne sposoby. Taki zwyczaj pozwalał uniknąć bezpośredniego upokorzenia, gdy zgody nie było.
Ustalanie posagu
Podczas zmówin rodziny ustalały, co każda strona wniesie do małżeństwa: ziemię, zwierzęta, sprzęty, pościel. Posag panny młodej był ważnym tematem, bo decydował o pozycji nowej rodziny. Ustalano też termin ślubu i sprawy organizacyjne wesela. Zobacz wiano.
Zrękowiny
Po zmówinach odbywały się zrękowiny – uroczyste zaręczyny, podczas których narzeczeni podawali sobie ręce, a ich dłonie wiązano chustą lub ręcznikiem. Często wymieniano się pierścionkami. Rodzice błogosławili parę, a całość kończyła się poczęstunkiem. Od tej chwili para była oficjalnie narzeczona. Zobacz błogosławieństwo przed ślubem.
Współczesne zmówiny
Dziś zmówiny mogą przybrać formę spotkania obu rodzin po zaręczynach. Rodzice poznają się, rozmawiają o planach i wznoszą toast. Niektóre pary dodają symboliczny akcent dawnego zwyczaju: butelkę nalewki, chleb na powitanie czy wspólne zdjęcie. Takie spotkanie ułatwia późniejszą współpracę przy organizacji wesela. Zobacz spotkanie rodziców i przyjęcie zaręczynowe.
Prośba o rękę
Pozostałością zmówin jest zwyczaj prośby o rękę, gdy narzeczony prosi rodziców wybranki o zgodę lub błogosławieństwo. Dziś ma charakter symboliczny i wyraża szacunek. Zobacz pomysły na oświadczyny.
Wesele w duchu tradycji
Jeśli zmówiny was zainspirowały, wpleć inne dawne zwyczaje w wesele: powitanie chlebem i solą, oczepiny z przyśpiewkami czy przenosiny. Zobacz wesele ludowe i powitanie chlebem i solą.
Najczęstsze pytania
Czym były zmówiny?
Rozmową rodzin o tym, czy dojdzie do ślubu, i o posagu.
Kto prowadził zmówiny?
Swat, który przychodził w imieniu kawalera do domu dziewczyny.
Jak dziś zorganizować zmówiny?
Jako spotkanie obu rodzin po zaręczynach, z toastem i rozmową o planach.